Cyberbezpieczeństwo

Definicja cyberbezpieczeństwa wynika z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (tj.: Dz. U. z 2023 poz. 913, 1703). W ww. ustawie cyberbezpieczeństwo zdefiniowane zostało jako odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług oferowanych przez te systemy. Natomiast incydent jako zdarzenie, które ma lub może mieć niekorzystny wpływ na cyberbezpieczeństwo.

Najpopularniejsze rodzaje cyberprzestępstw:

• Phishing – metoda oszustwa, w której celem przestępcy jest uzyskanie ważnych danych, np. dane logowania, numer karty kredytowej, jak również numer pesel. W tym celu przestępca podszywa się pod inną osobę lub instytucję, np. banki, firmy kurierskie w celu wyłudzenia poufnych informacji. Za pomocą przygotowanych wiadomości próbuje nakłonić daną osobę do kliknięcia w umieszczony w wiadomości link. Przeważnie prowadzi on do strony internetowej stworzonej przez oszustów. Jest ona bardzo podobna do autentycznej witryny firmy czy instytucji, od której rzekomo pochodzi wiadomość. Za pomocą tej strony, przestępcy uzyskują wszelkie informacje, które sami udostępniamy, logując się np., na stronę swojego banku.
• Hacking – to włamania, poprzez pokonywanie zabezpieczeń, umożliwiające zdalny, nielegalny dostęp do czyjegoś komputera. Hakerzy bardzo łatwo mogą się dostać do naszego komputera z dostępem do internetu, ale również bez dostępu do internetu. Aby wejść do systemu innego użytkownika należy zlokalizować jego słabe punkty. Słabymi punktami naszych komputerów są przede wszystkim zabezpieczenia, które umożliwiają dostęp do naszych danych, a dotyczy to systemu oprogramowania i jego legalności, zastosowanych zabezpieczeń i ich aktualności, a także stron, na które się logujemy.
• Malware – to uciążliwy lub złośliwy typ oprogramowania, który ma na celu potajemnie skraść dane, zniszczyć pliki, a nawet zablokować dostęp do urządzenia. Rodzaje złośliwego oprogramowanie obejmują oprogramowanie szpiegujące (spyware), adware, phishing, wirusy, trojany, rootkity, zagrożenia typu ransomware oraz porywaczy przeglądarki.
• Cyberstalking – inaczej to cyberprzemoc dokonywana przez stalkera, czyli nękanie drugiej osoby przez internet, poprzez wysyłanie niechcianych wiadomości np., przez media społecznościowe, komunikatory, poczta elektroniczna.

Cyberprzestępczością są także inne działania popełniane przez internet, np., nieuczciwość sprzedawców na portalach aukcyjnych, nielegalne kopiowanie filmów, muzyki oraz rozpowszechnianie ich.

Ataki cybernetyczne podejmowane są w różnych celach, ale najczęściej podejmowane są w celu kradzieży tożsamości, w tym kradzieży danych osobowych, by umożliwić podejmowanie nieuprawnionego działania w Twoim imieniu mającego na celu np. kradzież zgromadzonych przez Ciebie środków finansowych, ujawnienie informacji Ciebie dotyczących osobom nieuprawnionym czy zablokowanie Ci dostępu do jakiegoś rodzaju usług.

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001560

Oprócz posiadania wiedzy na temat form cyberprzestępczości, które są najbardziej spotykane, warto też wiedzieć jak się bronić przed cyberatakami:

• CHROŃ SWOJE DANE OSOBOWE: imię, nazwisko, adres, numer telefonu, e-mail, PESEL i numer konta podawaj tylko sprawdzonym witrynom.
• Nie podawaj nikomu swojego hasła do konta bankowego, e-maila czy profili społecznościowych oraz kart płatniczych, kodów PIN i haseł.
• Pamiętaj, aby zawsze mieć aktualny system operacyjny.
• Chroń swoje urządzenia używając programów antywirusowych.
• Nie instaluj aplikacji z nieznanych i niezaufanych źródeł.
• Otrzymując ofertę e-mailem nie korzystaj z linków, a na stronę sklepu wejdź wpisując adres w oknie przeglądarki oraz nie otwieraj linków z nieznanych aderów.
• Stosuj szyfrowanie wobec urządzeń przenośnych typu np. laptop, pendrive itp.
• Pamiętaj również o szyfrowaniu pamięci wewnętrznej telefonu. Koniecznie ustaw PIN lub/oraz znak graficzny do odblokowywania telefonu. Jak również jeżeli jest dostępna funkcja biometryki (odcisk palca, skan twarzy) warto z niej skorzystać.
• Uważaj na wiadomości sms, e-mail, telefony, które nakłaniają Cię do podania danych osobowych czy kliknięcia w link w celu skorzystania z jakiejś usługi.
• Stosuj do systemów bazodanowych, z których korzystasz, w tym systemów bankowych, aplikacji mobilnych hasła o wysokim poziomie skomplikowania, co najmniej 12 znaków, wielka, mała litera, cyfra i znak specjalny.
• Stosuj uwierzytelnianie dwuskładnikowe np. za pośrednictwem  pin, sms, klucza fizycznego.
• Zmieniaj cyklicznie hasła, na przykład co 90 dni.
• Nie udostępniaj swoich haseł innym osobom/podmiotom.
• Używaj tzw. menedżerów haseł służących do ich przechowywania w szczególności, jeśli masz problem z zapamiętaniem hasła o dużym poziomie skomplikowania.
• Nie korzystaj z tzw. „otwartych” sieci Wi-Fi.
• W przypadku znalezienia jakiegoś magnetycznego/półprzewodnikowego nośnika danych tj.: pendrive, dysk twardy, karta pamięci lub optycznego nośnika danych tj. płyta CD, DVD pod żadnym pozorem nie podłączaj takich urządzeń do swoich urządzeń.
• Przy płaceniu kartą/blikiem zwracaj uwagę czy połączenie internetowe jest bezpieczne i czy przesyłane dane nie zostaną wykorzystane przez osoby nieuprawnione.

Cyberprzestępstwo najlepiej zgłosić policji lub prokuraturze, można to zrobić osobiście na najbliższym komisariacie policji lub w najbliżej prokuraturze, ale także:

https://www.gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo

https://incydent.cert.pl/#!/lang=pl

 

Ponadto zachęcamy do śledzenia na bieżąco stron internetowych wyspecjalizowanych w zakresie cyberbezpieczeństwa takich jak:

 

https://policja.pl/pol/tagi/301,cyberprzestepczosc.html

https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/cyberbezpieczenstwo

https://www.cert.pl/publikacje/